Tiến sĩ Nguyễn Thị Hồng Hà: “Chuẩn bị kĩ trước khi bước vào là hành trang vững chắc…”

Có những hành trình học tập không khởi đầu từ điều kiện thuận lợi, nhưng được viết tiếp bằng nghị lực, lòng biết ơn và quyết tâm không phụ sự tin tưởng của những người đồng hành. Với TS. Nguyễn Thị Hồng Hà, hành trình tiến sĩ không chỉ là quá trình hoàn thành một luận án, mà còn là chặng đường vượt qua giới hạn cá nhân, học cách đối diện với phản biện và từng bước trưởng thành trong nghiên cứu khoa học.

Từng chưa đủ điều kiện tài chính để theo học, chưa có nhiều kinh nghiệm nghiên cứu và cũng chưa tìm được người hướng dẫn phù hợp, TS. Nguyễn Thị Hồng Hà đã bắt đầu hành trình từ sự dìu dắt của một người thầy. Chính sự hỗ trợ ấy, cùng tinh thần trách nhiệm với niềm tin được trao, đã trở thành động lực để cô hoàn thành chương trình tiến sĩ và bước vào một dấu mốc nghề nghiệp mới.

Trong đợt tuyển dụng 6 tháng đầu năm 2026, TS. Nguyễn Thị Hồng Hà được tuyển dụng, xét tuyển vào làm giảng viên cơ hữu tại Trường Đại học Tài chính – Marketing. Thành quả này không chỉ hiện thực hóa ước mơ của một giảng viên trẻ, mà còn mở ra cơ hội để cô tiếp tục chuyển hóa những trải nghiệm học thuật thành giá trị trong giảng dạy và nghiên cứu.

Qua cuộc trò chuyện với phóng viên, TS. Nguyễn Thị Hồng Hà đã chia sẻ về cơ duyên đến với chương trình tiến sĩ, áp lực từ những phản biện đầu tiên, kinh nghiệm công bố quốc tế và bài học quan trọng dành cho những người trẻ đang chuẩn bị bước vào con đường nghiên cứu.

PV: Thưa cô, khi nhìn lại chặng đường đã qua, đâu là cơ duyên và động lực ban đầu khiến cô quyết định theo đuổi chương trình tiến sĩ?

Ngay từ khi lựa chọn con đường giảng dạy, tôi đã xác định học tiến sĩ là một mục tiêu cần phải thực hiện. Tuy nhiên, vào năm 2020, tôi chưa đủ điều kiện tài chính, kinh nghiệm nghiên cứu còn hạn chế và cũng chưa tìm được người hướng dẫn phù hợp. Vì vậy, dù nhận thức được yêu cầu phát triển chuyên môn, tôi vẫn chưa thể quyết định bắt đầu.

Cơ duyên đến khi tôi gặp lại PGS.TS. Trần Thị Kim Oanh, một người cô mà tôi đã quen biết trước đó. Cô hỏi vì sao tôi chưa đi học khi nhiều người xung quanh đã bắt đầu hoặc hoàn thành chương trình. Tôi chia sẻ thật với cô về những khó khăn của mình, từ điều kiện tài chính đến việc chưa biết phải bắt đầu nghiên cứu khoa học như thế nào.

Từ đó, cô từng bước hướng dẫn tôi đọc tài liệu, xây dựng ý tưởng nghiên cứu, viết bài báo và tiếp cận các yêu cầu học thuật. Đến năm 2022, cô động viên tôi nộp hồ sơ dự tuyển nghiên cứu sinh tại Trường Đại học Tài chính – Marketing và hỗ trợ học phí trong ba năm học. Có lẽ chính niềm tin và sự đồng hành xuyên suốt của cô đã giúp tôi có cơ hội bắt đầu, kiên trì theo đuổi và hoàn thành chương trình tiến sĩ.

PV: Học tiến sĩ là hành trình nhiều áp lực. Trong quá trình học tập, nghiên cứu, khó khăn nào khiến cô nhớ nhất?

Giai đoạn khiến tôi nhớ nhất là buổi bảo vệ đề cương chi tiết. Khi đó, phản biện đầu tiên đưa ra những nhận xét rất thẳng thắn. Tôi có cảm giác đề tài của mình chưa đủ tốt, không có đóng góp mới và toàn bộ những gì đã chuẩn bị có thể phải bắt đầu lại.

Vì đó là ý kiến đầu tiên tại hội đồng nên tôi thực sự hoang mang. Trong đầu tôi lúc ấy xuất hiện rất nhiều viễn cảnh tiêu cực: có thể không được tiếp tục đề tài này, phải thay đổi hướng nghiên cứu hoặc quay trở lại điểm xuất phát.

Rất may, các thành viên còn lại trong hội đồng đã phân tích khách quan hơn, chỉ ra những điểm tích cực và gợi mở các khía cạnh mới mà đề tài có thể tiếp tục khai thác. Sau buổi bảo vệ, tôi trao đổi kỹ với người hướng dẫn để nhìn lại toàn bộ đề cương, xác định những nội dung cần điều chỉnh và tiếp tục hoàn thiện luận án.

Trải nghiệm đó giúp tôi hiểu rằng phản biện nghiêm khắc không đồng nghĩa với việc phủ nhận toàn bộ nỗ lực của người nghiên cứu. Có những góp ý khiến mình tổn thương hoặc mất tự tin ở thời điểm tiếp nhận, nhưng khi bình tĩnh nhìn lại, đó có thể là cơ hội để nhận ra giới hạn và làm cho nghiên cứu tốt hơn.

PV: Trong những thời điểm khó khăn nhất, điều gì giúp cô giữ vững niềm tin và không từ bỏ hành trình đã chọn?

Điểm tựa lớn nhất của tôi là gia đình và người hướng dẫn khoa học. Gia đình luôn lắng nghe, động viên và tạo cho tôi cảm giác rằng mình không phải một mình đối diện với những áp lực của chương trình.

Đặc biệt, tôi bắt đầu hành trình này nhờ sự hỗ trợ và tin tưởng của cô Kim Oanh. Vì vậy, tôi thường tự nhắc mình rằng không được dễ dàng bỏ cuộc. Nếu dừng lại, tôi không chỉ từ bỏ mục tiêu của bản thân mà còn phụ sự kỳ vọng và niềm tin cô đã dành cho mình.

PV: Cô đã xây dựng phương pháp học tập và quản trị tiến độ như thế nào để hoàn thành mục tiêu?

Thay vì chỉ đặt ra một thời hạn chung cho toàn bộ chương trình, tôi và người hướng dẫn của mình đã xác định thời gian cụ thể cho từng nhiệm vụ, chẳng hạn khoảng hai tháng để hoàn thiện đề cương, bốn tháng để viết luận án và những mốc riêng cho hoạt động công bố kết quả nghiên cứu.

Các mốc thời gian cụ thể giúp tôi biết ở từng thời điểm mình cần tập trung vào việc gì. Khi tiến độ chưa đạt, tôi có thể nhận ra sớm để điều chỉnh thay vì chờ đến giai đoạn cuối mới cố gắng hoàn thành tất cả.

Song song với quá trình hoàn thiện luận án và chờ các đợt bảo vệ, tôi còn được tham gia các đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh, cấp Bộ do người hướng dẫn làm chủ nhiệm. Những trải nghiệm này giúp tôi duy trì công việc nghiên cứu liên tục, tiếp cận thêm nhiều vấn đề thực tiễn và rèn luyện khả năng phối hợp trong nhóm nghiên cứu.

Theo tôi, một trong những điều dễ khiến nghiên cứu sinh chậm tiến độ là để công việc nghiên cứu bị gián đoạn quá lâu. Khi duy trì được nhịp đọc, viết và tham gia các nhiệm vụ khoa học, người học sẽ giữ được sự kết nối với chuyên môn, đồng thời tích lũy thêm kinh nghiệm để hoàn thiện luận án.

PV: Công bố trên các tạp chí quốc tế, nhất là những tạp chí có uy tín, thường là thử thách lớn. Cô đã chuẩn bị như thế nào cho yêu cầu này?

Trước khi chính thức nộp hồ sơ nghiên cứu sinh, tôi đã có hơn một năm học tập và làm việc cùng người hướng dẫn. Trong giai đoạn này, cô hướng dẫn tôi cách lựa chọn vấn đề nghiên cứu, xây dựng cấu trúc bài báo, trình bày lập luận và tìm kiếm tạp chí phù hợp. Điều này giúp tôi không bắt đầu chương trình tiến sĩ với tâm thế hoàn toàn chưa biết gì về nghiên cứu khoa học. Khi bước vào chương trình học, tôi đã có những kỹ năng cơ bản để đọc bài, viết bài và hiểu được quy trình công bố.

Qua trải nghiệm của mình, tôi cho rằng công bố quốc tế không nên được xem là nhiệm vụ chỉ bắt đầu khi luận án đã gần hoàn thành. Nghiên cứu sinh cần chuẩn bị kỹ năng viết và tìm hiểu hệ thống tạp chí phù hợp với đề tài nghiên cứu của mình từ sớm. Khi hoạt động công bố được triển khai song song với luận án, các bài báo vừa giúp đáp ứng yêu cầu chương trình, vừa là cơ hội để kiểm chứng và hoàn thiện kết quả nghiên cứu.

PV: Khi gửi bài đến các tạp chí quốc tế, cô đã đối diện với việc bị từ chối và những yêu cầu phản biện như thế nào?

Sau nhiều lần trải nghiệm, tôi hiểu rằng một bài báo bị từ chối không nhất thiết đồng nghĩa với việc nghiên cứu kém chất lượng. Có nhiều nguyên nhân, trong đó có việc chủ đề hoặc cách tiếp cận chưa phù hợp với phạm vi của tạp chí.

Từ đó, tôi chú trọng hơn đến khâu lựa chọn nơi gửi bài. Trước khi nộp, tôi tìm hiểu kỹ mục tiêu, phạm vi, nhóm chủ đề thường được đăng tải và yêu cầu trình bày của từng tạp chí. Việc lựa chọn đúng tạp chí không bảo đảm bài báo chắc chắn được chấp nhận, nhưng sẽ giúp công trình tiếp cận đúng cộng đồng học thuật và hạn chế những lần từ chối do không phù hợp về phạm vi.

Tôi cũng học được cách bình tĩnh hơn khi tiếp nhận kết quả, thay vì xem thư từ chối là dấu chấm hết, tôi coi đó là tín hiệu để đọc lại bài viết, điều chỉnh nội dung hoặc lựa chọn một kênh công bố phù hợp hơn.

PV: Từ câu chuyện của mình, cô muốn gửi gắm thông điệp gì đến học viên cao học, nghiên cứu sinh và những người trẻ đang ấp ủ ước mơ học tiến sĩ?

Điều tôi muốn nhắn gửi đầu tiên là hãy chuẩn bị trước khi bắt đầu. Trước khi nộp hồ sơ nghiên cứu sinh, người học nên tìm được một giảng viên hướng dẫn phù hợp, có thể đồng hành về chuyên môn và chia sẻ định hướng trong suốt quá trình.

Bên cạnh đó, cần chủ động trang bị những kiến thức nền tảng về nghiên cứu khoa học: cách đọc và tổng hợp tài liệu, xác định khoảng trống nghiên cứu, xây dựng câu hỏi, lựa chọn phương pháp, viết bài báo và tìm kiếm tạp chí phù hợp.

Nếu đã bước vào chương trình nhưng vẫn chưa có nền tảng về nghiên cứu khoa học, người học sẽ phải vừa học những kỹ năng ban đầu, vừa chạy theo yêu cầu tiến độ. Điều đó dễ tạo áp lực và làm hành trình trở nên khó khăn hơn.

Tôi không cho rằng mọi người phải chuẩn bị thật hoàn hảo mới có thể bắt đầu. Tuy nhiên, cần có một nền móng đủ vững, một người hướng dẫn phù hợp và tâm thế sẵn sàng học hỏi. Hành trình tiến sĩ sẽ luôn có phản biện, từ chối và những giai đoạn chưa nhìn thấy kết quả. Nhưng khi đã chuẩn bị nghiêm túc và có người đồng hành, chúng ta sẽ biết cách đi tiếp thay vì dễ dàng dừng lại.

Câu chuyện của TS. Nguyễn Thị Hồng Hà cho thấy một hành trình học thuật có thể bắt đầu từ những thiếu thốn và do dự, nhưng vẫn có thể đi đến đích khi người học gặp được sự dẫn dắt phù hợp, biết trân trọng niềm tin được trao và không ngừng hoàn thiện bản thân.

Từ một người trẻ chưa đủ điều kiện để bắt đầu chương trình tiến sĩ, cô đã từng bước xây dựng nền tảng nghiên cứu, học cách đối diện với phản biện, vượt qua những lần công bố chưa thành công và hiện thực hóa mục tiêu trở thành giảng viên cơ hữu của Trường Đại học Tài chính – Marketing.

Hành trình ấy gửi đến những người đang theo đuổi con đường học thuật một thông điệp rõ ràng: trước khi đi nhanh, hãy chuẩn bị thật kỹ để có thể đi vứng; khi gặp khó khăn, đừng vội xem đó là dấu hiệu phải dừng lại; và khi nhận được niềm tin từ những người đồng hành, hãy biến niềm tin ấy thành động lực để tiến về phía trước.

Hồng Quân, Hồng Nương